Na duizenden luchtaanvallen blijft het Iraanse regime terugslaan. Ondanks dagenlange bombardementen vuurt Teheran nog altijd raketten af en functioneert het militaire apparaat grotendeels intact. Daarmee rijst de vraag: heeft Donald Trump een gevaarlijke misrekening gemaakt door te denken dat Iran te bang zou zijn om door te vechten?
Leiding uitgeschakeld, maar systeem draait door
Amerikaanse en Israëlische strategen gingen ervan uit dat het uitschakelen van de hoogste Iraanse leider, Ali Khamenei, het militaire apparaat van Iran zou verlammen. Het idee was simpel: snijd de kop van de slang af en de rest stort in.
Maar volgens Amerikaanse inlichtingenbronnen is dat niet gebeurd. Het zogenoemde ‘command and control’-systeem van Teheran functioneert nog steeds. Ondanks zware bombardementen blijft Iran opereren en reageren. Dat ondermijnt de oorspronkelijke aanname dat de oorlog snel beslist zou zijn.
Dreigt een eindeloze uitputtingsoorlog?
Juist dat punt baart zorgen. Want als Iran niet instort, maar kiest voor een uitputtingsslag, kan het conflict zich ontwikkelen tot een langdurige, bloedige strijd zonder duidelijk einde.
Trump staat bekend om zijn harde onderhandelingstactiek en zijn overtuiging dat druk, sancties en militaire macht resultaten afdwingen. Maar geopolitieke conflicten laten zich zelden oplossen met puur machtsvertoon. Critici stellen dat eerdere presidenten bewust afzagen van een directe aanval op Iran, juist vanwege het risico op een slepende oorlog.
Voor Israël ligt dat anders. Zodra de eerste schoten zijn gelost, is de inzet helder: winnen, ongeacht hoe lang het duurt. Politiek gezien zijn de gevolgen voor de Verenigde Staten echter veel groter, zeker op het wereldtoneel.
Simplistische analyse vanuit Washington?
De Amerikaanse minister van Defensie, Pete Hegseth, sprak over “chirurgische, overweldigende en onomwonden” aanvallen. Volgens hem is de missie helder: het vernietigen van Iraanse raketten, de marine uitschakelen en voorkomen dat Teheran kernwapens ontwikkelt.
“Dit is geen Irak. Dit is geen eindeloze oorlog,” benadrukte hij.
Toch suggereren ingewijden dat Iran juist inzet op een langdurige strijd. Een conflict dat zo lang duurt dat de Amerikaanse en Israëlische defensievoorraden uitgeput raken. Moderne oorlogvoering vergt enorme hoeveelheden raketten, afweersystemen en logistieke ondersteuning – en die zijn niet onbeperkt beschikbaar.
Lessen uit eerdere conflicten
Zelfs tijdens de gevechten tegen Hezbollah en Hamas slonken de voorraden verdedigingsraketten snel. Dat terwijl die conflicten geografisch beperkter waren.
Als Iran daadwerkelijk mikt op uitputting, kan Washington gedwongen worden om extra vliegdekschepen, straaljagers en marineschepen naar het Midden-Oosten te sturen. Dat proces lijkt al begonnen: meerdere toestellen moesten worden vervangen na incidenten in de regio.
Een massale militaire opbouw zou officieel worden gepresenteerd als onderdeel van een vooraf uitgestippelde strategie. Maar in werkelijkheid zou het ook kunnen wijzen op een onderschatting van de Iraanse veerkracht.
Economische gevolgen worden voelbaar
Terwijl de gevechten voortduren, begint ook de wereldeconomie de gevolgen te voelen. De olieprijzen reageren nerveus op de instabiliteit in de regio. Dat is pijnlijk voor een president die zichzelf graag profileert als economisch strateeg.
Een langdurig conflict in het Midden-Oosten kan transportlijnen verstoren, energiemarkten onder druk zetten en inflatie aanjagen. Voor de VS betekent dat binnenlandse politieke druk, zeker als de oorlog zich voortsleept zonder duidelijk succes.
Interne machtsstrijd in Iran?
Tegelijkertijd klinken vanuit Washington tegenstrijdige signalen. Het ene moment wordt openlijk opgeroepen tot een volksopstand tegen het regime in Teheran. Het volgende moment spreekt men de hoop uit dat een gematigde factie het roer overneemt.
In theorie zou het reguliere leger – de zogenoemde Artesh – een meer gematigde koers kunnen varen. Maar de realiteit is complexer. De invloedrijke Islamic Revolutionary Guard Corps telt naar schatting meer dan 200.000 hardline leden. Zij vormen een machtige, ideologisch gedreven structuur binnen de Iraanse staat.
Een machtsvacuüm zou daarom niet automatisch leiden tot stabiliteit. Integendeel, het risico op interne strijd of zelfs burgeroorlog ligt op de loer. En dat zou het Midden-Oosten in een nieuwe fase van chaos kunnen storten.
Een riskante gok
De kernvraag blijft of Trump heeft gegokt op een snelle instorting van Iran – en zich heeft verkeken op de weerbaarheid van het regime. Als Teheran inderdaad kiest voor een lange uitputtingsslag, kan dat militair, economisch en politiek een zware tol eisen.
Voor Israël is tijd mogelijk minder doorslaggevend. Voor de Verenigde Staten daarentegen telt elke maand, elke miljard dollar en elke stijgende olieprijs.
Wat begon als een krachtige demonstratie van militaire macht, dreigt zo uit te groeien tot een conflict zonder duidelijke einddatum. En in dat scenario kan de vermeende snelle overwinning veranderen in een kostbare strategische misstap.
