Waar je vroeger probleemloos een tientje uit je portemonnee haalde aan de kassa, zien steeds meer supermarktbezoekers tegenwoordig bordjes met een duidelijke boodschap: ‘alleen pin’. De opmars van digitale betaalmethodes lijkt onstuitbaar. De vraag rijst: staat het ouderwetse biljet op uitsterven in de supermarkt?
Volgens cijfers van De Nederlandsche Bank werd in 2024 al meer dan 80% van de aankopen in winkels digitaal afgerekend. Contactloos betalen met pas, telefoon of smartwatch is allang geen noviteit meer, maar de norm geworden.
Toch blijven er groepen die trouw zweren aan cash. Uit gewoonte, uit veiligheid of omdat ze simpelweg geen digitale alternatieven gebruiken.
Supermarkten kiezen massaal voor digitaal
Steeds meer supermarktketens kiezen bewust voor een cashloze toekomst. Albert Heijn experimenteert bijvoorbeeld met kassaloze winkels waarin betalen alleen via app of pas mogelijk is. In Duitsland heeft Lidl al vestigingen waar contant geld niet meer welkom is, en ook in Nederlandse filialen wordt cash steeds vaker ontmoedigd of geweerd.
De beweegredenen zijn logisch: minder contant geld betekent minder kans op overvallen. Daarnaast werken digitale betalingen sneller, verminderen ze wachtrijen en drukken ze de kosten voor geldtransport en -verwerking.
En de consument lijkt de beweging te omarmen. Uit gegevens van Betaalvereniging Nederland blijkt dat slechts 10% van de Nederlanders onder de dertig nog regelmatig met contant geld betaalt.
Niet iedereen juicht de trend toe
Toch is de ontwikkeling niet zonder kritiek. In Nederland zijn winkeliers niet verplicht om cash te accepteren, zolang ze dit maar duidelijk aangeven. Dat leidt bij sommige klanten tot frustratie. Een wettig betaalmiddel dat je praktisch nergens meer kunt gebruiken: het voelt wrang.
Vooral ouderen, mensen zonder bankrekening of mensen die bewust cash gebruiken om hun uitgaven te beperken, lopen tegen de nieuwe realiteit aan. Zij dreigen uitgesloten te worden van iets basaals als boodschappen doen.
Overheid en politiek willen toegankelijkheid behouden
De overheid is zich bewust van deze kloof en probeert met banken en supermarkten afspraken te maken over het behoud van geldautomaten en mogelijkheden om met contant geld te betalen. Politieke partijen als SP en SGP pleiten zelfs voor wettelijke verplichtingen voor supermarkten om cash te blijven accepteren.
Internationaal speelt dezelfde discussie. Zweden loopt voorop met vrijwel volledig digitale betalingen, terwijl steden als New York en San Francisco juist winkels verplichten contant geld aan te nemen, om sociale uitsluiting te voorkomen.
De balans tussen gemak en toegankelijkheid
Dat digitaal betalen voordelen heeft, staat buiten kijf. Maar er kleven ook risico’s aan. Privacy is een veelgehoorde zorg: digitale betalingen laten altijd sporen na. Daarnaast maakt een totale afhankelijkheid van technologie ons kwetsbaar, zoals bleek in 2023 toen een bankstoring in Nederland zorgde voor chaos aan de kassa’s.
De kans is groot dat contant geld verder naar de achtergrond verdwijnt. Maar volledig verdwijnen? Dat lijkt voorlopig uitgesloten. Zolang er groepen zijn die afhankelijk blijven van cash, zal er druk zijn om het beschikbaar te houden.
Supermarkten mogen dan de digitale route omarmen, de samenleving vraagt om een inclusieve oplossing. Voor wie nog steeds graag met munten en briefjes betaalt, mag gemak nooit ten koste gaan van bereikbaarheid.
Wat vind jij?
Wordt het tijd om contant betalen te verplichten in supermarkten of is digitaal de enige toekomst? Laat jouw mening horen en discussieer mee op Facebook!
